Puntuazioa erabili: / 3
TxarraOna 

IX Jornades Novadors 2012 - Innovant: Canvi i TIC #novadors12

http://novadors12.wikispaces.com/

Uztailaren 2 eta 3an Novadors IX jardunaldietan parte hartzeko zortea izan nuen, Juanfratic-ek egindako lan eskergaren emaitza bikaina. 300 irakasle baino gehiago elkartu ginen Alcoi-n gure irakaskuntza hobetzeaz arduratuta eta gure ideiak beste irakasle batzuekin partekatzeko irrikan. Beste behin, desbirtualizazio masiboak, besarkadak eta kafe/garagardo-elkarrizketa asko partekatu genituen, zenbaitetan oso triste, langabezian geratuko diren irakasleen kasuan adibidez.

Begira ze talde polita Maruk egindako argazkian, gure klaustro birtualeko kide batzuk (ezker-eskuin):

@SrLluisTomas, @antonio_garrido, @mcadenato, @Anna_Sorolla, @Isabel_Ruiz,

@dasava, @NicolasaQM, @capileiratic eta @mcarmendz 

Ez naiz korapilatuko ekitaldiaren kronikarekin, hemen duzue kronika eta artikuluen bilduma, @xpascual-i esker:

http://tic-y-docencia.blogspot.com.es/2012/07/novadors12-links-twitters.html

@juanmadiaz-ek EducaconTIC webgunerako egindako kronika:

http://www.educacontic.es/blog/ix-jornadas-novadors-novadors12

... edota @marudo76-k bere blogean idatzitakoa:

Artikulu honetan, bertan eman nuen itxiera-hitzaldiaren sintesia egingo dut. Lehenik eta behin, oso pozgarria izan zen niretzat Novadors Elkarteak nigan pentsatzea jardunaldi hauek ixteko, eskerrak eman nahi dizkiet hemendik ere nigan jarritako konfiantzagatik.

Ohi lez, hilabeteetan ideiak pentsatzen, hautatzen eta baztertzen ibili ondoren, bezpera arte ez nuen itxitura eta berez, aurkezpena uztailaren 3ko goizean zehar amaitu nuen. Azken erabakiak hartzeko salan egongo zen jendea ezagutu behar nuen, euren kezkak edo interesak, ahal bezainbeste hurbildu.

Hona azkenean erabili nuen aurkezpena, eta ondoren, aurkezpenaren sintesia:

Proiektuetan oinarritutako Ikaskuntza (PBL, Project based Learning), "lanak egitea" baino haratago 

Jardunaldien leloa "Aldaketa: berrikuntza eta IKTak" bazen ere, oso gutxi aipatu nituen IKTak, hasieran soilik, berrikuntza hitzaren lagun ere ez naiz (askotan ezer ez aldatzeko behar den "titularra" baino ez da izaten) eta aldaketaren ordez, eraldaketa aldarrikatu nahi dut.

Testuingurua 

• Software librean egindako aurkezpena

Aurkezpena guztiz software librean oinarrituta garatu da: Ubuntu sistema eragile gisa, Libre Office aurkezpena egiteko eta Gimp irudiak editatzeko. Hautaketa sinplea, oinarrizkoa eta teknologiaren aurrean posizio argi bat adierazten duena: Kontsumismoa sustatu nahi dugu ala iraunkortasuna? Zenbaitetan, IKT tresnekin korapilatzen gara eta atera den azken tramankulua edo programa eraman nahi dugu ikasgelara; hori ondo dago, baina ez da behar-beharrezkoa. Berrikuntzak itsutzen gaitu eta nire ustez, denbora gehiegi eskaintzen diogu teknologiari berari, bestelako ikasketen kaltetan.

Baina gainera, ideologikoki, software librea "doako softwarea" baino askoz gehiago da, nork bere programak, egokitzapenak eta abar egiteko aukeraz gain, elkarlanean programatzea sustatzen da. Zerikasi asko dugu hezkuntzan programatzaileengandik.

• Ubuntu, Debianen oinarritutako Linux banaketa baino gehiago da

Ubuntu hitza bantuarra omen da, eta Afrikako ideologian oso zabalduta dagoen kontzeptu ideologiko bat http://en.wikipedia.org/wiki/Ubuntu_(philosophy): "naizena naiz garena garelako". "Kontua ez da ez aberastea; baina horrek egiten ote du zure komunitatea hobetzea?" (Nelson Mandela). Zer egiten dugu gure komunitatea hobea izan dadin? Buruan ote dugu ideia hau gure heziketa-ekintzetan?

• Egoera ekonomikoa oso latza da... baina zer egiten dugu geuk, hezitzaileok, horren aurrean?

Komunitatea hobetzeko ideia buruan badugu hezitzaileok (eta nire ustez, noski, beharko genuke hezitzaile izateko), bereziki desberdin egin behar ditugu gauzak ekonomiarekin batera hondoratuko ez bagara. Datuak beldurgarriak dira: eskola-porrotaren mapa eta langabeziarena bat datoz (mapa hauek @basajaun-ek pasa zizkidan Twitterren goiz ero batean). Eskola-porrota honela definituta: DBHa gainditu ez dutenen kopurua.

Pentsa dezakegu ez dugula zerikusirik datu horrekin... baina zer pentsatua ematen du. Irakasle askok uste du ezin duela gauza handirik egin "tokatu zaizkion ikasleekin" ("autobetetako profezia" deritzona), honetaz zerbait idatzi nuen orain dela gutxi "Don't accept me as I am". Edo pentsa dezakegu edukietan eta banakakoengan zentratzeak kalte egin diola gure hezkuntzaren ikuspegiari, ikusmira sozialaren kaltetan.

Eskola-porrota, eskola-uzte goiztiarra eta ekonomia

• Lehen Hezkuntzaren eta DBHren arteko jauzia itzela da kasu gehienetan

Nola da posible DBH amaitzeko hainbeste gaztek izatea zailtasuna? Nola da posible espainiar estatuan eskola-uzte goiztiarra horren altua izatea? Catalunyan %29,6, Valentziar Komunitatean %29,2, Murtzian %35,5... Espainiaren batezbestekoa %28,4koa da, baina, aldi berean, haurren eskolaratze goiztiarra ia %100ekoa da, Europako ia altuena: %98koa. Alegia: haurrak txiki-txiki direla hasten dira eskolan baina 16 urte dituztenean ez dira minimora iristen eta eskola uzten dute proportzio handian... ez al dute zenbakiek min ematen?

Giles Tremlett-ek The Guardian-en argitaratu bezala (via @interele @jlcastilloch), Lehen Hezkuntzatik Bigarrenerako jauzia ikaragarria da. Berez, Lehen Hezkuntzako eskola askotan metodologia aktibo eta partaideagoa egingo lukete Bigarren Hezkuntzaren "beldur" ez baleude. Asko eskatzea ez da, berez, txarra; nik berez gehiago "eskatuko" nieke Lehen Hezkuntzako haurrei, galdera da: zer eskatu? Taula periodikoa buruz jakitea, balentzia eta guzti? Europako ibaien zerrenda?

Haur eta gazteei denbora galarazten diegu eskolan. Batzuk aspertzen dira, beste batzuk deskonektatu eta beste batzuk erotzen ditugu batezbesteko altuak izateko. Gaur bertan jakin dut UPV/EHUn Medikuntza ikasteko 12,12ko lehen eten-nota jarri dutela (via @profesorjano). Hau da, sisteman aurrera jarraitu nahi dutenak eduki zentzugabeak ikasten itotzen ditugu eta bitartean, unibertsitatean (eta beste) arrakastatsu izango liratekeen asko bazter uzten ditugu.

• Eta Gipuzkoan, zer?

Zorionez, egoera bereziko lurraldean bizi naiz. Datuak begiratzera joan eta zur eta lur geratu nintzen: eskola-uzte goiztiarraren eta langabeziaren datua ber-bera da! Ministerioko datuen arabera, 2010-2011 ikasturtean Gipuzkoako uzte-tasa %11,9koa izan da, eta 2012ko apirileko langabezia-tasa: %11,9koa. Estatuko datuen aldean, esan daiteke Gipuzkoan gauzak ez dabiltzala gaizki, ezta? Zer du ba Gipuzkoak berezi eskola-porrota Europakoaren azpitik egoteko (estatuko baxuena) eta langabezia (oraingoz) kontrolpean egoteko (estatuko baxuena, diferentzia handiz)?

Askok diote gipuzkoarrok oso ekintzaileak garela eta ondorioz, ekintzailetasunari lotutako ikastaroak ematen dira han eta hemen, gaitasun-gakotzat jo da leku askotan. Baina nire ustez ekintzaile izatearena ez da kausa, ondorioa baizik. Gipuzkoan hedatuta dagoena gizarte erantzukizuna da eta horrek eragiten du enpresak sortu nahi izatea eta bestelako ekintzak. Enpresa asko kooperatibak dira eta ondorioz, langileek erabakietan parte hartzen dute. Enpresetan hartzen diren erabakietan aintzat hartzen da inguruko komunitateari nola eragin diezaiokeen. Horregatik ez da "pelotazoaren kultura" zabaldu. (Oh.: analisi azkarra dela badakit, gipuzkoarren kultura-mailak eragin handia du eta horrek ere faktore historikoak ditu, gizarte-erantzukizunari lotutakoak, besteak beste). Gipuzkoan, gizarte erantzukizunak gizartea, kultura, ekonomia blaitzen du.

Pentsa dezagun hezitzaileok gizarte erantzukizuna eta berau garatzea dugula buruan programazioa idazten dugunean, materialak hautatzean, ikasgelan sartzean... Pedagogiaren "teknifikatzeak", teknikak aplikatzen ikasteak eta ikasleak ikuspegi psikologikotik ebaluatzeak ez du mesede handirik egin orain arte; gizartea hobetzea badugu helmuga, gure komunitatea hobea izatea, errazago hartuko ditugu erabaki didaktikoak. 

Baina... zer da jakintza? 

•  Jakintza ez da zatikatu daitekeen behi bat

 Gipuzkoako eskoletan (Euskal Herrikoetan oro har), egia esan, metodologia desberdinak esperimentatu dira: testuinguruetan antolatutako ikaskuntza (Amara Berri eredua, adibidez), zereginetan oinarritutako ikaskuntza, simulazioan oinarritutakoa, kultura ardatz duen irakaskuntza, tertulia dialogikoak eta azken boladan hedatzen ari diren ikas-komunitateak... baina metodologia hauek denek jarraitzen dute jakintzaren kontzepzio okerra proiektatzen: ulertzen da jakintza zatikatu daitekeen osotasun bat dela, zatikatu daitekeen behi bat. Jakintza zatikatu eta irakasle bakoitzak zati bat eskaintzen die ikasleei: matematika, hizkuntza, biologia, marrazketa...

Eta oso zaila da xerra bat ikusi eta behi bat irudikatzea... baina arazoa da jakintza ez dela osotasuna duen unitate logiko bat. Jakintza munduan zehar barreiatutako elementuak dira, modu askotara nahastu eta konbinatu daitezkeenak. Eskolan irakasten dena irakasten den bezala ez du zentzurik, baina gainera, irakatsi behar dena, batez ere derrigorrezko irakaskuntzan, oso zalantzan jartzen dut. 

•  Jakintzaren aniztasunean eraikitzea ez da erraza

Pieza (ia) infinituak ditugunean, eraikitzen trebeak ez bagara, azkenean betiko piezak erabiltzeko joera dugu, betikoa egiteko. Lego-ko piezen analogian, nire haurra gai da buruan ideia bat sortzen zaionean, behar dituen piezak zein diren erabakitzeko, baita prozesu onena hautatzeko ere, nahi duen hori eraikitzeko. Egiten duenaren inguruko feedbacka eskatzen du eta "oso ondo, oso polita" eta halako ebaluazioekin (Haur eta Lehen Hezkuntzan hain ohikoak) ez da konforme geratzen, horrekin ez du hobeto egiten ikasten. Gaizki ateratzen bazaio, desegiten du eta errepikatu edo beste gauza bat egiten du.

Niretzat prozesu hori oso argigarria da. Jakintzarekin hori bera egiteko gaitasuna izatea jakintza eraikitzeko gako da, eta ez horrenbeste Lehen Hezkuntzako denbora-tarte handia eragiketa matematiko errepikakorrak egiten pasatzea.

Baina gainera, jakintza-piezak, jakintza-unitateak ez dute zertan izan aurrez finkatutakoak, berriak egin baitaitezke, normalean elkarrekin konektatzen ez diren jakintzak elkarlotzea posible egiten dutenak, elkarreragingarriak. Analogiari segiz, Lego-ko piezak, mekanoak, Tentekoak eta abar elkarren artean konektatzea posible egingo luketenak: Free Universal Construction Kit (via @josianito) 

Free Universal Construction Kit http://fffff.at/free-universal-construction-kit/ 

Egiten ditugun planteamendu metodologikoetan, aurreikusi behar dugu orain arte inoiz ikusi ez ditugun konbinaketak gerta daitezen, konbinaketa libreak, orain arte egin ez den eraikuntzak posible izan daitezen.

PBL, Proiektuetan Oinarritutako Ikaskuntza 

• Proiektuetan oinarritutako ikaskuntza, ikaskuntza eraikitzeko eredu irekia

Nola lortu orduan ia elementu infinituak dituen jakintza eraikitzen laguntzea gure ikasleei,  jakintza euren kasa eraikitzen ikas dezaten, eta eraikitzen duten hori gero eta sakonagoa, anitzagoa, konplexuagoa izatea? Eta, areago: Nola lortu eraikitzen duten horrek gizarte erantzukizunaren ikuspegia izatea?

Ez dago, noski, erantzun bakar bat baina proiektuetan oinarritutako ikaskuntzak ondo erantzun dezake (ez du esan nahi erantzuten duenik, baina ahalmen hori badu). Proiektuen bidez ikastea eta proiektuak egitea ez da gauza bera. PBL metodologia, askotan galdera eragile batetik abiatzen da, irakasleak proposatua edo ikasleek berauek, eta galdera horren erantzunaren bila lan egiten da. Irakaslea trebea bada, berehala ikusiko du noiz sortu den galdera eragile bat bere ikasleen artean, @agarridodiez-ek "The Great Fire of London" eta "London's Guide" proiektuetan ikusi zuen bezala (Lehen Hezkuntzako 2. mailako proiektua, CEIP Rosales del Canal, Zaragoza).

Aurkezpenean PBLko hainbat adibide txertatu ditut eta aurkezpena prestatzeko dokumentuan esteka gehiago daude:

https://docs.google.com/document/d/1XBfppEifenba8r7YAe2JabXCVY3Qs7jHlkzQS5ekYAw/edit 

• Nola has naiteke PBL metodologian?

Ikuskatzaileen "beldur" dauden irakasleek ere PBL metodologian lan egin dezakete, ez beharbada urruti eramanda, baina bai "legez" zintzo dokumentatzeko moduan. Ez da huskeria zenbat irakaslek dituzten (ditugun) zailtasunak PBL ereduan lan egiteko, baina modu xumeagoan behintzat, dena ondo dokumentatuta froga daiteke behar denaren aurrean gure lana betetzen ari garela. Penagarria da horrela ibili behar izatea, baina arrisku-kasuetan dena ondo dokumentatzea komeni da, lan handia bada ere. Pentsa gaitasunetan lan egitea eskatu badigute, berez PBLn lan eginda "legezkoagoak" garela edukietan oinarrituta lan egiten duten gure lankideek baino.

Orokorrean esanda, gure eskoletan egiten ditugun proposamenetan askatasuna, desberdinen arteko elkarreragina eta jakin-mina, jakiteko beharra sustatzea da bidea, PBL izan edo beste planteamendu batzuk izan, nork bere testuinguruko aukerak baliatuz, Creanova Proiektuko interpretazio-ereduan proposatu genuen bezala:

Eta orokorrean, laguntza, aliatuak, lankideak, tratuak bilatu behar dira, irakasgaiak elkartu, lankideekin proiektuak sortu, eta lankideekin ezin bada, kanpoko irakasleak, enpresak, eskolak, udalak, elkarteak... bilatu. Proiektuak sinesgarriak izateko edo egiazkoak, oso ondo etortzen dira aliatu komunitarioak edota birtualak.

Ahal izanez gero, orain arteko proiektu kurrikularrak eraldatu behar ditugu, "erre", ahaztu eta berriz hasi behar da, jakintza modu zabalean ulertuta eta diziplina banaketa egin ordez, irakasle-talde mixtoak eginda, ikasleei eskatzen diegun bezala. Ez da erraza baina ez da ezinezkoa.

• Nola ikas dezaket PBLn lan egiten?

Garbi dago irakasleen formazioak murrizpen handia jasango duela datozen urteotan. Horregatik, funtsezkoa da elkarren arteko formazio-ekimenak antolatzea, formalak eta informalak, gure ikastetxearen barruan eta beste irakasle batzuekin.

Formazio horretan, nik neuk oso kontuan izaten ditut Buck Institute for Education - BIE erakundeak egiten dituen proposamenak. Sarean lantresna, bideo eta aukera ugari eskaintzen dute, doan: http://www.bie.org/ PBLri buruz duten ikuspegia une honetan ezagutzen ditudan artean onena iruditzen zait eta Haur eta Lehen Hezkuntzarako proposamenak ere badituzte, baita Bigarren Hezkuntzakoak ere. Normalean PBL munduan unibertsitatearekin lotzen da, eta BIEk egiten duen proposamena beste batzuena baino esanguratsuagoa izateaz gain, maila formal guztiak hartzen ditu.

Estatuan, Proyéctate sarean hilabete gutxitan izugarrizko aurrerakada egin dute. Oso lan-talde indartsua osatu dute EABE12tik EABE13 Motril Nodoa osatu dutenek eta dagoeneko material asko eta eztabaida interesgarriak abiatu dituzte: http://proyectate.ning.com/

Beste ekimen interesgarri bat da iaz Donostian abiatu genuena: PBL eta Metodologia Aktiboen estatuko jardunaldiak #pblesp. Twitterren etenik izan ez duen etiketa. Dagoeneko webgunea berreskuratzea lortu dugu eta azarorako lehen liburua argitaratzea espero dugu: http://www.bitiji.com/blogs/pblesp/

Beno, honaino iritsi bazara irakurtzen, zorionak eta eskerrik asko! Ez da erraza ordu eta erdiko hitzaldia laburtzea... baina idatzita gorde nahi nuen ;-)

We Can Do It - Rebel Alliance http://designyoutrust.com/wp-content/uploads/2012/06/Alliance_011.jpg

Puntuazioa erabili: / 1
TxarraOna 

Proiektuetan Oinarritutako Ikaskuntza eta Metodologia Aktiboen II Jardunaldiak Sevillan (http://www.pblesp.org/): antolaketaren gorabeherak

Atzerapenez baina hementxe duzue #pblesp12 jardunaldien lehen artikulua. Kosta egin zait Sevillatik ideia zurrunbiloa ekarri dudalako eta izugarrizko nekea ere bai... eta azkenean, bi artikulu idaztea pentsatu dut: lehen, antolaketaren ingurukoa eta bigarrena, jardunaldien inguruko kronika (honen ondoren idatziko dudan artikulua). Mila esker zuen pazientziagatik, badakizue blogari motela naizela ni

Zailtasunak zailtasun, aurrera

Bagenekien jardunaldiak Sevillako Unibertsitatean antolatzea zaila izango zela.

• Lehenik, krisi egoera latzean gaudelako eta krisi horrek gogor jo duelako unibertsitatea. Horregatik, tentsio handia igartzen zen prozesu osoan zehar. Langileak, hornitzaileak, unibertsitatea inguratzen duen oro tentsio bizian dagoela argi konprobatu ahal izan nuen bertan. Hori dela eta, @eraser eta biok erabaki genuen antolaketan pertsona asko ez inplikatzea.

Kontuan izan Donostian antolatu genituen lehen jardunaldiak Twitterreko pertsona askoren artean landu genituela, proiektu gisa definitu genuen eta oso prozesu baliotsua izan zen, etapa batzuetan 50 bat lagun ari baitzen bere ikuspegia ematen. Oraingo hauetan, Sevillako Unibertsitateko langileez gain neu soilik aritu naiz, Donostiako esperientzia helarazteko eta laguntzeko, hartara, azken orduan antolaketa bertan behera geratu izan balitz edo errore serioren bat suertatu izan balitz, beste inori kalte ez egiteko.

Nolanahi ere, erakutsi dugu gai garela unibertsitatean kostu baxuko jardunaldiak antolatzeko. Donostian aurrekontu baxuko jardunaldiak egitea erabaki genuen, eta horretan segitzea lortu dugu. Jakin badakigu partaide batzuentzat ahalegin handia dela izenematea, bidaia eta ostatua ordaintzea, eta horregatik, matrikularen prezioari eutsi diogu, Sevillako Unibertsitateko ICEren diru-ekarpenari esker. Kontuan izan behar da matrikulako prezioan, gosari, merienda eta bazkariaz gain, egiaztagiriak egitea eta bidaltzea, oinarrizko materialak eta liburuaren edizioaren kostu partziala sartzen dela, argitalpena bermatzeko.

• Bigarrenik, ez delako erraza unibertsitate bati helaraztea jardunaldi hauek ez direla ohikoak. Jardunaldi hauetan haurrak, ikasleak, familiak izan nahi ditugu, Haur Hezkuntzako irakasleak, Lanbide Heziketakoak, unibertsitatekoak... eta ahalik eta saio gutxien nahi ditugu entzutekoak (hitzaldi erakoak) eta ahalik eta gehien aktiboak, partehartzaileak. Ez dira alferrik metodologia aktiboen jardunaldiak, baina ezohikoa da halako proposamenak egitea unibertsitateari.

Zailtasun hauen aurrean, oso eskertzekoa izan da Sevillako Unibertsitateko ICE erakundeak (Hezkuntza Zientzien Institutua) eskainitako aukera. ICEko zuzendari Juan Vazquez-ek onespena eman zigun ekainean eta hortik aurrera, bertako teknikari Carlos Torres bete-betean aritu da antolaketan gurekin. Juan Vazquez-ek laguntza handia eman du prozesu osoan zehar, ICEko baliabide guztiak eskainiz eta bere partehartze pertsonalarekin, nahiz eta zenbaitetan ez zuen oso argi nora iritsi nahi genuen antolaketako hainbat proposamenekin. Konfiantza hori eskaintzea ez da normala eta horregatik, eskerrak eman nahi dizkiot hemendik ere jardunaldi hauek posible egiteagatik.

Antonio Molina irakasle-ikertzaileak ere berehala eskaini zigun jardunaldiak babestea, "baina"rik gabe eta aurrebaldintzarik gabe. Azkenean jardunaldiak ondo atera direnez, babes honek ez dirudi hain garrantzitsua, baina benetan, halako babesa ematea oso lagungarria izan da prozesuan zehar.

Irailean oraindik zalantzatan ibili baginen ere, azkenean erabaki genuen arriskatu eta aurrera egitea, jardunaldi hauen proiektua oso baliotsua delako. Donostiatik Sevillara mugituta, iparraldetik hegoalderako esperientziak trukatzeko aukera bikaina zen eta merezi zuen arriskua.

Zer bilatu dugu bigarren jardunaldi hauetan antolaketaren ikuspegitik?

Jardunaldiak modu askotara antola genitzakeen. Azken urteotan uste dut denetariko antolaketetan eta jardunaldietan aritu naizela: kedada guztiz informalak, kafetegiko topaketak, ikastaro formatukoak, kongresu formatukoak... Une jakin batean pentsatu genuen zerbait informalagoa antolatzea, lasaiagoa, espazio pare bat lortu eta erlaxatuago egitea jardunaldiak. Azken batean, helburua ez al da esperientziak trukatu eta elkarrengandik ikastea?

Baina aldi berean, jakin badakigu topaketa informalek inpaktu txikia dutela erabakiak hartzen diren estamentuetan. Hori onartu beharra dago. Ikaskuntzaren eta hezkuntzaren eraldaketan, erabakitze-organuen inplikazioak bide malkartsu hau zertxobait zelaitzen du eta unibertsitateen babesa edo onespena izatea oso esanguratsua da. Horregatik, lehen jardunaldietan Euskal Herriko Unibertsitatearen eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailaren onespena eta laguntza zuzena jaso genuen bezala, aurtengoetan Sevillako Unibertsitatearen bultzada argia izan dugu.

Horrez gain, unibertsitateak unibertsitateko irakasle-ikertzaileak erakartzen ditu eta horri esker, ikuspegi globalagoa jasotzen dugu jardunaldietan. Topaketa informaletan oso arraroa izaten da unibertsitateko irakasle-ikertzaileen presentzia, ero gutxi batzuena izan ezik, eta gehienetan hezkuntza mundukoak garelako. Ez dut gogoan gure kedada informaletan edo hezkuntza topaketetan, ezta hezkuntza jardunaldietan ere, hezkuntza arlokoak ez diren unibertsitateko irakasleen presentzia izan denik inoiz (adibidez, Kimika Fakultateko irakasleak, edo Erizaintzakoak...).

Eta garrantzi handia du ikaskuntza prozesuen eraldaketa globala sustatzea. Aurreko mailetako irakasleentzat garrantzi handikoa da jakitea unibertsitatean PBL eta antzeko metodologiak erabiltzen direla, eta unibertsitatekoentzat izugarrizko deskubrimendua izaten da aurreko mailetan nola egiten den lan jakitea. Inkomunikazio izugarria dugu, hasteko unibertsitateko irakasleon artean, ez garelako foro transdiziplinarretan elkartzen, eta zer esanik ez, aurreko etapetako esperientziekiko.

Jardunaldi hauek bi apostu argi egin dituzte:

1) Maila guztietako irakasleak topatzea eta elkar ikustea

2) Ikaskuntza prozesuetako eragile guztiak biltzea: irakasleak, zuzendaritza-taldekideak, ikasleak, familiak eta ikaskuntza-komunitatearen inguruko eragileak.

Alde horretatik, oraindik familien presentzia urria da eta arazoak ditugu jardunaldiak eurengana iritsarazteko. Espero dugu datorren urteko jardunaldietan aurrerapausoa ematea bide horretatik. Eta oraindik ez dugu lortu proiektuetan kanpoko eragile gisa lan egin dezaketen partaideak izatea: udaletako ordezkari edota teknikariak, inguruko enpresak, gobernuz kanpoko erakundeak... Izan ere, proiektuak ahalik eta sinesgarrienak izateko (eta ahal izanez gero, egiazkoak izateko), eskola erakundeak zabaltzea eta inguruko komunitatearekin konektatzea beharrezkoa da. Ea hurrengoetan lortzen dugun aurrera egitea partaidetza honetan.

Zer lortu dugu PBL eta metodologia aktiboen bigarren jardunaldi hauetan?

Esan dezakegu bigarren ekitaldi honen bidez kontsolidatu egin dela PBL eta metodologia aktiboen jardunaldien proiektua. Azken orduko gorabehera eta lasterketen ondoren, programa hamaika aldiz aldatu eta moldatu ondoren, esan daiteke ahots aniztasuna integratzea lortu dugula, ikuspegi asko proiektatzea eta erakustea eta normalean elkartuko ez liratekeen pertsonen topaketa erraztea. Unibertsitatea, erakunde gisa, ohartu da halako topaketen garrantziaz eta balioaz, eta irakasleontzat, ikaskuntza eta trukerako foro egokia izan da. Honetan, noski, iritzi desberdinak egongo dira, baina jaso ditugun pertzepzioak positiboak izan dira.

PBL metodologia berria ez bada ere, oraindik zer ikasi asko dugu, eta gaur egun sare birtualek aukera berriak eskaintzen dizkigute proiektuak era berrietara asmatzeko, diseinatzeko eta partekatzeko. Bide hauek bai dira berriak eta oraindik beharrezkoa da esparru honetan zer egiten den jakitea, ideia berriak ezagutzea eta metodologia hauen garapenerako teknika, tresna eta estrategia gehiago ikustea. Horrez gain, oraindik ere gutxi dira erakunde mailako aldaketa egin duten zentruak eta ikaskuntza-prozesuak bere osotasunean nola aldatu ikasten gabiltza: nola formatu irakasleak, nola aldatu erakundeen egiturak, curriculumak, espazioak, erakundeartekotasuna... Horregatik, uste dugu aurrera jarraitu behar dugula jardunaldi hauek antolatzen.

Horrez gain, lehen jardunaldien liburua aurkeztu genuen eta argitalpenen bidea ere segitu nahi dugu. PBL jardunaldien liburua, jardunaldien aktak baino haratago, egiten diren proposamen eta esperientzien oroit-idazkia izan nahi du, urtez urte ematen ditugun aurrerapausu eta eztabaiden isla, eta esperientziak partekatzen dituzten pertsonen errekonozimendurako dokumentua ere bai. Espero dugu arazorik ez izatea aurtengo liburua datorren urteko jardunaldietan aurkezteko.

Hezkuntza-erakundeen interesa piztu dugu, baita hezkuntza-arloko ikertzaileena ere. Espero dugu PBL metodologiaren inguruko ikerketa sendoak egiten hastea, lan-era honetan gabiltzanok komunitate zientifikoaren babesa izateko. Badakigu Gizarte-Zientzien ikerketek berezitasunak dituztela, baina metodologia hauen mesedeak erakusteko ebidentziak eta ikerketa teoriko-praktikoak lagungarriak izango dira hobetzen jarraitzeko eta metodologia hauek hedatzeko. Izan ere, behin eta berriz egokitzen zaigu horrela lan egiten dugun irakasleoi bai ikasleen, bai familien eta bai erakundearen aurrean gure planteamenduak justifikatu beharra, eta ez dago sobera unibertsitateko ikerkuntza komunitatearen babesa izatea.

Gaizki esan-eginak barkatu...

Amaitzeko, ezinbestekoa da barkamena eskatzea antolaketan gaizki esan-egindakoengatik. Egia esan, oso azkar aritu behar izan dugu, jardunaldiak aurrera ateratzeko gai ginela bermatu arte ez baikara bete-betean sartu eta azkenean, esan behar da antolaketa praktikoa bi hilabetetan egin dugula, bai antolaketa administratibo-teknikoa, bai antolaketa akademikoa. Jabetuta nago protokolo akats batzuk egin ditugula, komunikazio akats batzuk ere bai.

Espazioak ez dira izan egokienak; erabili ditugun espazioak horiek izateko arrazoiak ditugu, baina onartu behar da metodologia aktiboetarako leku horizontalagoak behar direla. Zorionez, etekin ona atera genion eszenatokiko atzeko aldeari poster saiorako; oso gustura aritu ginen autore eta partaideen arteko elkarrizketan, giro atsegina jarri zenuten zuen partehartzearekin.

Oso pozgarria izan da arazo eta hutsegiteen aurrean partaideok izan duzuen jarrera atsegina. Kexu agertu ordez, irtenbideak eskaini dituzue eta hori, pasiloetan korrika ibili garen @eraser, Carlos Torres eta hirurontzat benetan mesede izugarria izan da. Pazientzia handia erakutsi duzue epostak erantzuteko izandako atzerapenaren eta programako aldaketen aurrean.

Oraindik aurrera segiko dugu, asteburu honetatik aurrera webgune ofiziala elikatzen. Egun hauetako atseden beharrezkoaren ondoren, autoreekin harremanetan jarriko gara argitalpenari begira eta azken kontuak konponduko ditugu: egiaztagiriak, intzidentziak eta abar.

Azken hitzak antolakideentzat

Eskerrik asko Carlos Torres-i, lan eskerga egin du arazo administratibo-tekniko guztiak pazientziaz konpontzeko, diseinuak prestatzen, fotokopiekin, materialak eskuragarri jarriz... Halako pertsona batek ematen duen konfiantzari esker, aukera izan dut mahaietan eta jardunaldietako ekitaldietan parte hartzeko. Eta, jakina, Juanjo Calderón @eraser maixuari, izugarrizko ahalegina egin du maila guztietan eta niretzat plazer handia da berarekin elkarlanean aritzea, oso eraginkorra izateaz gain, haratago ikusteko gaitasuna duelako. Hitz asko ditut berari eskaintzeko eta denak onak.

Artikulu honetako argazkiak @ManuelaRuiz-enak dira. Eskerrik asko zeuri ere, Manuela, prozesu osoan zehar beti hor egoteagatik, laguntzeko prest. Ez dakizu zein lagungarria izan den zurekin konta genezakeela jakitea.

Puntuazioa erabili: / 16
TxarraOna 

Nola ebaluatu talde-lana?

Maiz azaltzen da galdera hau formazio-saioetan, batez ere bertigo itzela sentitzen delako saio magistraletatik talde-lanean oinarritzen diren proiektuak garatzera. Aste honetan Deustuako IV. JEDI Jardunaldietan Anibal de la Torre-ren hitzaldian ere eztabaidatu zenez, animatu naiz honetaz zerbait idaztera.

Anibal de la Torre hitzaldian. Josu Garroren argazkia (Flickrren by-nc-sa) 

Lehenik eta behin, zer da talde-lana?

Bitxia da ikustea talde-lana ebaluazio-irizpideen zerrendan irakasgai askotan, inolako zehaztapenik gabe: "Talde-lana: %20".  Eta orduan galdetzen dut: "Talde-lanaren zein alderdi ebaluatuko duzu? Ze maila espero duzu, alegia, zer da %20 talde-lanean, zer egin behar da edo nolakoa izan behar da?...". Normalean, galdera hauek ez dute erantzunik izaten.

Taldean lan egiteko modu asko dago. Ez da gauza bera zereginak taldean egitea edo lan-talde bat osatzea. Berez, talde-lanari lotutako adierazle mordo bat zerrenda genezake, hala nola (horrela, bat-batean botata): 

• Lanaren kudeaketa prozesuan zehar
• Erabakiak hartzea
• Norbere iritzia eta ideiak aurkeztea taldeari, ekimena
• Besteren iritziak eta ideiak kontuan izatea
• Gatazkak kudeatzea
• Malgutasuna
• Elkarlana
• Komunikazioa, bai ahozkoa eta bai idatzizkoa
• Sormena eta berrikuntza
• Kultura eta izaera desberdinekiko tolerantzia
• Sinergia eta talde-kohesioa
• Hobekuntza eta kalitateranzko joera
• ...

Talde-lana eta lan-taldea ez dira sinonimo

Esperientziak ondo erakutsi digu talde-lanean aritzeak ez duela esan nahi parte hartzen duten gizakiak "enpastatuta" daudela. Horretaz kexu izaten gara irakasleok, baina ez gara konturatzen geuk sustatzen dugula taldeak ez eratzea. Maddux-ek 1988an idatzi zuen bezala (oh.: euskaraz ez da bereizten "group" eta "team" artean, hortaz hemen "group - talde" eta "team - ekipo" erabiliko dut, oso zuzena ez bada ere):

- Taldea (group) elkarrekin dago "hala tokatzen delako", zereginera orientatuta dago, eskatutakoa betetzera. Ondorioz, irudimena eta sormena ez da apenas garatzen eta onespena garrantzitsuagoa izan ohi da berrikuntza edo bikaintasuna baino. Horrez gain, gatazkak kudeatzea zaila izaten da, zereginera orientatuta egonik gizaki desberdintasunari ez zaiolako erreparatzen eta hortaz, gatazka negatibotzat jotzen da.

- Ekipoa (team) elkarrekin dago ulertzen duelako elkarrekin lan hobea egin daitekeela banaka baino. Ekipoak ulertzen du interdependentzia beharrezkoa dela eta konfiantza giroan, norbanakoak aukera du bere talentua garatzeko taldearen helmugen mesedetan. Galderak egitea naturala da eta komunikazioa zintzoa da. Ondorioz, gatazkak taldean lan egitearen parte naturaltzat jotzen da eta taldekideak prest daude gatazka horiek kudeatzeko, ideia berriak sortzeko aukera gisa. Hala, irudimena eta sormena garatzeko giro egokia hedatzen da.

[Maddux, R.B. (1988). Team building (2nd ed.). Crisp Publications, Inc. California, USA.]

Irakaskuntzan, unibertsitatean batez ere (irakasgai eta lauhileko banaketaren ondorioz), ikasleak presionatzen ditugu zereginean kontzentratzeko, taldea egiten lagundu gabe eta ondorioz, ez dugu sustatzen ekipoak era daitezen. Alabaina, gero ekipoak balira bezala kalifikatzen ditugu eta ondorioz, iruditzen zaigu "talde-lanerako gaitasun baxua" dutela.

Horrez gain, lan-talde mota desberdin asko dago, eta lanean lagundu nahi badiegu (orientatu eta abar), pistak beharko ditugu jakiteko zein motakoa den talde bakoitza. Adibidez, adiskidez osatutako lan-taldeetan, talde-kohesioa oso garrantzitsua da eta horrek zaildu egin dezake ideia berriak sortzea edo lanean ari ez diren kideei arreta deitzea, eta ondorioz, adostasunera heltzea garrantzitsuegia izan daiteke; horregatik, talde hauei lagundu behar zaie ideia berrien eta pertsonen partehartze desberdinen dinamiken bidez.

Nola ebaluatu orduan?

Ez dago erantzun bakarra horretarako, baina, azkenean, irakasle askoren errealitatea da, gustatu ala ez gustatu, zenbaki bat jarri behar diogula lanari eta ikasleari. Zenbaki hori ez da inoiz "bidezkoa" izango, baina gutxienez nolabait justifikatzeko gai izan behar dugu, eta horretarako irizpideak eta ebidentziak eskatzen zaizkigu.

Horregatik,  nik hauxe proposatuko nuke:

- Erraztasunak eman ekipoak sor daitezen: proiektuak diseinatu zereginen ordez, ez bideratu gehiegi taldeen lana eta denbora erabili taldearen kudeaketaz eta taldearen nortasunaz hitz egiteko eta dinamikak proposatzeko. Garrantzitsua da.

- Zehaztu talde-lanaren zein alderdiri emango diezun garrantzia bereziki. Irizpide batzuk finkatu (lauzpabost adibidez); irizpideek pistak ematen dizkiete ikasleei lehentasunak finkatzeko orduan.

- Irizpideak finkatzean, unibertsitatearen kasuan behintzat, pentsatu profesionalki zein diren lan-taldeen lehentasunak. Ez da gauza bera lantaldea irakaskuntzan, ingenieritzan, enpresagintzan... aztertu eta ikertu nola egiten duten lan talde eraginkorrek esparru profesionalean. 

- Graduan zerbait koordinatu talde-lanaren inguruan (ahal delarik). Hau oso logikoa bada ere, badakit izugarri zaila dela, baina ez da normala lehen mailan eta azkenekoan berdin ebaluatzea talde-lana. Zehar-lerro funtsezkoa da gradu askotan baina ezer gutxi dago definituta eta are gutxiago eskalatuta (komunikazio gaitasunarekin gertatzen den bezala). Ez dira zehar-gaitasunak lehen mailatik absolutuetan ebaluatu behar.

- Talde-dinamikak, teknikak, jarduera-motak, lana kudeatzeko tresnak, baliabideak... ia dena asmatuta dago. Ez zara lehen pertsona munduan ikasleak taldeka jartzen dituena. Ez saiatu gurpila asmatzen. Ikertu, dokumentatu, bilatu... eta aurkitzen duzunarekin zure errealitatea behatu, behar duzuena hautatzeko eta moldatzeko.

- Errubrikak erabil ditzakezu lagungarri bazaizkizu. Errubrika asko dago talde-lanaren inguruan baina ez aplikatu sistematikoki, egokitu zure arlora, mailara, zure ikasleen gaitasunetara, zure testuingurura. Hemen dituzu asko zabaldu diren errubrika hauek (Rubistarretik), baina ez erabili egokitu gabe: 

•  
  • Collaborative Work Skills (en)
  • Destrezas de trabajo colaborativas: autoevaluación para el trabajo en equipo (ingelesekoaren itzulpen bat) (es)
  • Evaluación de los aprendizajes: trabajo colaborativo. Errubrika honetan foro birtualak kontuan hartu dira (es)
  • Destrezas de trabajo colaborativas: capacidad de trabajo en equipo (aurrekoen bertsio laburtu bat, portzentajeekin) (es)

Bonus track

Mak-ekin podcasteatzen

PBL izeneko blog-kategoria berri honetan, ezinbestekoa da MakGregory-rekin egindako podcastak aipatzea.

MakGregory, @makgregory, Goyo del Sol edo @jgdelsol, nahiago duzuena, blogosferan joan-etorrietan dabilen cyberzirikatzaile ameslari bat da (orain http://las365miradas.wordpress.com ekimenean lanean) eta Euskal Herriko Unibertsitateko Donostiako Irakasleen U.E.n lankide garela baliatuz, ohitura bilakatu dugu elkarrekin podcasteatzea.

(Oh.: podcastak gaztelaniaz dira) 

Kaliforniaz podcasteatzen, I. atala 

Kaliforniako bidaiatik bueltan, blog 

honetan idazteko denborarik ez eta esperientziaz hitz egitea errazago egin zitzaidan. Hemen duzue Kalifornia, BIE eta PBLaz beroan, modu inprobisatuan esandakoa 2011ko urtarrilaren 19an, Danborrada bezperan:

http://audiomak.wordpress.com/2011/01/20/podcastamborrada/

http://filesocial.com/79kvtrs 

• PBL metodologia ez da "lanak egitea"; metodologia honek irakasleari eskatzen dio ikaslearen lekuan jartzea eta pentsatzea nola ikasten duen. Hala, lan bat eskatu baino gehiago, ikaslearentzat ikaskuntza-eszenatoki egokia diseinatzen du eta ikasleak bere ikaskuntzan aurrera egin dezan baliabideak prestatzen ditu.

• Metodologia honen gakoa da zehatzetik abstrakturako bidea egitea, gero berriz zehatzera jotzeko, hori baita modurik eraginkorrena teoriak, prozedurak eta jarrerak ikaslearentzat esanguratsuak izan daitezen (ikasle gehienentzat, behintzat).

• PBL metodologia ikaskuntza fokalizatzeko modu bat da eta, beraz, ez dago "formula magikorik". Kasu bakoitzean aztertu behar da nola zehaztu metodologia hau. PBL ez da teknika bat, lan egiteko eredu bat baizik.

• Proiektu interesgarriak proposatzeak irudimena eskatzen du. Irakaskuntza sormenez garatzeko aukera paregabea eskaintzen du.

• Ikaskuntza metodologia aktiboak ezin dira inposatu goitik behera. Irakaslearen partaidetza aktiboa eskatzen dute funtzionatzeko.

• PBL metodologiaren bitartez, ikaslea aktiboa da klaseetan eta interesatzen zaio bertaratzea. Ikusi dugu asistentzia hobetzen dela.

• PBLaren "magia" da nola aurkezten den proiektua, zer-nolako balioespena duen proiektuak, proiektuaren "sorpresa"...

• Da Vinci School-en behatutakoa ezin da zuzenean hona transferitu. Oso egoera desberdina da bertakoa, han asko borrokatu behar dira baliabideak lortzeko eta irakasleak kontratatzeko askatasun handiagoa dute (hau onerako eta baita txarrerako ere, noski). Gainera, eredua kopiatzen badugu, galduan irtengo gara ez baitugu erabiliko geure balio bereiztailea.

• Metodologia hauek hedatzeko dugun zailtasun handiena kontrolerako dugun grina da. Askatasunaren kudeaketa berria eskatzen du, ingurune irekiak eta ezin da dena kontrolpean izan. Hori da, nire ustez, gure tradizioan dugun koxkarik handiena. Ingurune irekiek ezinegona eragiten dute.

 

Hau da bertan aipatzen den proiektu-adibide baten amaierako produktua:

 

1) Ikasleak bere txerri-itsulapikoa ekarri du

 

2) Bere objektu kuttun horren adierazpen grafikoa marrazten du

 

3) 2Dko eredu hori 3 dimentsiotara pasatzeko diseinua egiten du

 

4) Azkenean, bere txerri-itsulapikoaren proiekzio geometrikoa eraikitzen du kartulinarekin: